Karar
Model öneri üretir, kod karar verir, insan onaylar.
Açık lisanslı bir model kullanıyoruz ve onu eğitmiyoruz. Emeğimiz modelin etrafındaki düzende: belge arama, yazılı kurallar, kodla kontrol ve insan onayı.
İki yol
Bir soru ve bir öneri sistemde nereden geçer?
Bir soru
Örnek soru"Bu parçanın kalite talimatındaki ölçü toleransı neydi?"
- Kod
Yetki
Önce soranın kim olduğuna bakılır. Arama yalnızca bu kişinin görebileceği belgelerde yapılır.
- Kod
Arama
Talimatlarda soruyla ilgili bölümler bulunur. Eski revizyon da çıkarsa cevap güncel revizyondan verilir ve bu not edilir.
- Model
Cevap
Model cevabı yalnızca bulunan bölümlere dayanarak yazar. Bölümlerdeki talimat gibi görünen cümleler modele gitmeden çıkarılır.
- Kod
Kontrol
Cevaptaki sayı (örnekte ±0,05 mm) ve ifadeler kaynakta geçiyor mu, bakılır. Geçmiyorsa cevap gösterilmez; sistem "bulamadım" der.
- İnsan
Kaynak
Cevap; belge, revizyon ve maddeyle birlikte gösterilir. Parçanın kabul ya da red kararı çalışanda kalır.
Bir sipariş önerisi
Örnek durumÜç tedarikçiden teklif geldi; hangisinden sipariş verilmeli?
- Model + kod
Okuma
Model tekliften yalnızca fiyat, teslim süresi gibi alanları çıkarır. Her değerin teklif metninde gerçekten geçtiği kodla kontrol edilir; geçmeyen değer atılır.
- Kod + model
Karşılaştırma
Teklifleri kod karşılaştırır, model hesap yapmaz. Model sonucu okuyup gerekçeli bir öneri yazar. Kodun hesabıyla uyuşmayan öneri geçersiz sayılır.
- Kod
Kurallar
Öneri yazılı kurallardan geçer: izin verilir, durdurulur ya da onaya gönderilir. Her kararın gerekçesi Türkçe yazılır. Mükerrer sipariş ve limiti aşmak için bölünmüş sipariş gibi durumlar kodla aranır.
- İnsan
Onay
Sipariş her zaman onay ister. Kimin onaylayacağı tutara göre belirlenir; yüksek tutarda iki ayrı kişi gerekir.
- Kod
Kayıt
Öneri, kural kararı ve onay imzalı kayda yazılır. Sonradan kimin neyi onayladığı görülebilir.
Pilotta nasıl ayarlıyoruz
Dört adım, her hafta tekrar.
Karar biçiminizi toplarız
Prosedürlerinizi ve geçmişte verilmiş örnek kararları toplarız: bu şirkette bu iş nasıl yapılıyor?
Kuralları yazarız
Limitleri, yasakları ve onay eşiklerini açık metin olarak yazarız. Kurallar imzalıdır; değişiklik ikinci bir yöneticinin onayını ister.
Test seti hazırlarız
Cevabı bilinen gerçek sorulardan bir test seti çıkarırız. Sistemi bu sorularla ölçeriz.
Her hafta ölçer, düzeltiriz
Test setini haftalık çalıştırır, çalışanların geri bildirimine bakar, belgeyi ya da kuralı düzeltiriz. Sonucu pilot raporunda görürsünüz.
Yapmadıklarımız
Üç şeyi yapmıyoruz.
Modeli eğitmiyoruz
Bilgi modelin içinde değil, belgenizde durur. Bunun neden bir tercih olduğunu ana sayfada anlattık.
%100 doğruluk vaat etmiyoruz
Yapay zeka hata yapabilir. Doğruluğu pilotta, cevabı bilinen sorularla ölçüp raporluyoruz.
Önemli kararı insandan almıyoruz
Sipariş, tedarikçiye yazı ve kalite kararı gibi adımlarda son söz her zaman bir çalışanınızda kalır.